Ở chung cư, chỉ hoá vàng tại khu vực ban quản lý toà nhà bố trí; tuyệt đối không hoá trong căn hộ, ngoài ban công, ở hành lang, cầu thang, tầng hầm hay sân thượng. Ở nhà phố, hoá ngoài trời bằng thùng kim loại có nắp lưới, xa xe máy, dây điện, mái hiên và cửa nhà hàng xóm, có người trông đến khi tro nguội.
Đây là bài thực hành cho người ở đô thị, nơi khoảng không chật và mỗi đốm lửa đều ở gần nhà người khác. Lý do hạn chế đốt nói chung đã có ở bài khác; ở đây đi thẳng vào chỗ hoá, giấy tờ nội quy, và cách sắp xếp để vẫn giữ được nếp nhà.
Vì sao chung cư cấm đốt trong căn hộ và ban công
Căn hộ chung cư là không gian kín, nối với các căn khác qua hệ thống thông gió, ống kỹ thuật, hành lang. Khói từ một căn có thể lan sang nhiều tầng; báo khói có thể kích hoạt cả hệ thống báo cháy của toà nhà. Lửa trong căn hộ, dù nhỏ, nằm cạnh rèm, sofa, đồ gỗ, giấy tờ.
Ban công tưởng là ngoài trời nhưng thực chất là phần nhà: có lan can, có cửa kính, có giàn phơi quần áo, có khi có lưới an toàn bằng nhựa. Gió trên cao mạnh và đổi chiều liên tục, tàn giấy dễ bay ngược vào nhà hoặc rơi xuống ban công tầng dưới. Nhiều vụ cháy chung cư được báo chí ghi nhận bắt đầu từ ban công.
Ngoài nguy cơ cháy, còn chuyện trách nhiệm: nếu lửa từ ban công nhà mình gây thiệt hại cho căn hộ khác, gia đình phải chịu trách nhiệm bồi thường theo quy định, chưa kể mất lòng hàng xóm lâu dài. Một xấp vàng mã không đáng để đánh đổi như vậy.
Hành lang, cầu thang bộ là lối thoát nạn khi có sự cố; đặt thùng hoá ở đó vừa nguy hiểm vừa cản lối. Tầng hầm có xe và xăng; sân thượng thường có bồn nước, dây điện, thiết bị kỹ thuật. Vì những lý do này, nội quy các toà nhà đều cấm đốt ở các vị trí nói trên.
Ở chung cư: hoá vàng thế nào cho đúng nội quy
Mỗi toà nhà có cách sắp xếp riêng. Các bước chung dưới đây giúp bạn không lúng túng vào ngày lễ:
- Đọc nội quy toà nhà hoặc hỏi ban quản lý: có khu hoá vàng không, ở đâu, giờ nào mở, có cần đăng ký trước vào ngày cao điểm không.
- Trong căn hộ, sau lễ chỉ gom vàng mã vào túi giấy hoặc túi vải. Không đốt thử, không đốt "một tờ cho có".
- Mang xuống khu hoá theo lối đi thường, không dùng thang máy chở hàng nếu toà nhà quy định riêng.
- Tại khu hoá, làm theo hướng dẫn của nhân viên trực. Có nơi cư dân tự cho vào lò, có nơi nhân viên làm thay.
- Không để vàng mã lại ở khu hoá rồi về, trừ khi toà nhà có quy định nhận và hoá thay.
- Nếu toà nhà không có khu hoá, cân nhắc không hoá; giữ lễ bằng hương, hoa và lời khấn.
Ngày 23 tháng Chạp, chiều mùng 3 Tết, rằm tháng Bảy là những ngày khu hoá rất đông. Xuống sớm hoặc muộn hơn giờ cao điểm. Một số toà nhà chia lịch theo tầng, theo khối; đọc thông báo trong nhóm cư dân.
Ở nhà phố: chọn chỗ đặt thùng hoá
Nhà phố thường có khoảng trước cửa hoặc vỉa hè. Bảng dưới gợi ý chỗ nên và không nên:
| Vị trí | Có nên | Lưu ý |
|---|---|---|
| Sân trong nhà, nền gạch, thoáng | Nên | Xa bếp, xa đồ khô, xa cửa sổ hàng xóm |
| Vỉa hè rộng trước cửa | Được | Cách cửa, xe, bảng hiệu vài bước; không chắn lối đi |
| Ngõ hẹp dưới dây điện | Không nên | Lửa và khói bốc lên dây; khó thoát khi có sự cố |
| Trong gara, phòng khách để xe | Không | Có xăng, không gian kín |
| Sân thượng nhà ống | Hạn chế | Gió mạnh, gần mái tôn, bồn nước nhựa, dây phơi |
| Gốc cây, thảm cỏ ven đường | Không | Cháy rễ, cháy cỏ khô, nơi công cộng |
Nếu nhà không có chỗ nào đạt, giảm lượng vàng mã xuống mức tượng trưng nhỏ nhất, hoặc gửi người thân có sân rộng hoá giúp. An toàn đặt trên nếp quen.
Thùng hoá: chọn và dùng
Chất liệu. Inox hoặc thép dày, không gỉ thủng. Không dùng thùng sơn, thùng dầu cũ, xô nhựa, chậu nhôm mỏng.
Thiết kế. Có lỗ thoáng ở thành, có chân kê cách nền, có nắp lưới chắn tàn. Loại có tay cầm cách nhiệt dễ di chuyển khi đã nguội.
Cỡ. Vừa với lượng vàng mã thường hoá. Thùng quá nhỏ khiến phải cho từng ít, kéo dài; thùng quá lớn tốn chỗ cất.
Dùng. Đặt trên nền gạch hoặc tấm xi măng; cho giấy từng ít, dùng que sắt khêu; đậy lưới khi có gió.
Cất. Để nguội, đổ tro, lau sạch, cất nơi khô. Kiểm tra đáy thùng mỗi năm; đáy gỉ mỏng dễ thủng, tro rơi xuống nền. Thùng thủng đáy nên thay, đừng lót thêm tấm tôn mỏng tạm bợ.
Chỗ cất thùng ở nhà chật. Nhà phố hẹp thường không có chỗ cất thùng hoá. Loại thùng gấp, tháo chân được, hoặc lồng vào một thùng khác cùng cỡ, cất dưới gầm cầu thang, giúp đỡ chiếm chỗ. Không cất thùng còn tro hay còn ấm trong nhà.
Dành cho ban quản lý và ban đại diện cư dân: bố trí khu hoá vàng
Ở nhiều toà nhà, cư dân hoá vàng sai chỗ không phải vì cố ý mà vì không có chỗ đúng, hoặc chỗ có sẵn quá bất tiện. Một khu hoá vàng được bố trí hợp lý giảm hẳn tình trạng đốt ở ban công, hành lang. Đây là lý do nhiều ban quản lý chủ động làm khu hoá thay vì chỉ cấm.
Những điểm thường được cân nhắc khi bố trí: vị trí ngoài trời, cách xa toà nhà, bãi xe, trạm biến áp, bồn dầu; nền bê tông, có mái che mưa nhưng thoáng; lò hoặc thùng kim loại lớn có lưới chắn tàn và ống thoát khói đủ cao; có nước, bình chữa cháy, biển hướng dẫn bằng hình. Vào ngày cao điểm có nhân viên trực, có lịch theo khối hoặc theo khung giờ.
Các quy định chi tiết về phòng cháy cho khu vực này do cơ quan chuyên môn và đơn vị quản lý vận hành nắm. Ban đại diện cư dân có thể đề xuất, ghi nhận ý kiến cư dân, và thông báo rõ ràng trước các dịp lễ lớn để mọi người chủ động.
Những ngày cao điểm: sắp xếp trước một tuần
Trong năm có vài ngày khu hoá vàng của chung cư và các ngõ phố đông nhất: 23 tháng Chạp tiễn ông Táo, chiều mùng 3 hoặc mùng 4 Tết, rằm tháng Giêng, rằm tháng Bảy. Vào những ngày này, chậm một chút là phải xếp hàng, khói nhiều, người trực vất vả.
Sắp xếp trước một tuần giúp mọi việc nhẹ hơn: xem thông báo của ban quản lý hoặc tổ dân phố, chọn khung giờ ít người, chuẩn bị sẵn túi đựng vàng mã gọn, phân công người mang xuống. Gia đình đi làm có thể làm lễ sớm vào buổi sáng rồi hoá trước giờ đi làm, hoặc làm buổi tối sau giờ cao điểm.
Người lớn tuổi sống một mình ở chung cư thường gặp khó nhất vào những ngày này: mang túi vàng mã xuống, đứng chờ trong khói, đi lại giữa đông người. Con cháu ở xa có thể nhờ hàng xóm thân, hoặc thống nhất với bố mẹ hoá ít đi để việc đi lại nhẹ nhàng. Một số toà nhà có nhân viên nhận hoá thay cho người cao tuổi nếu được báo trước; hỏi ban quản lý xem có cách sắp xếp nào như vậy không.
Ngày cao điểm cũng là ngày nên giảm lượng. Mang xuống một túi nhỏ thay vì cả thùng các tông giúp khu hoá bớt quá tải và lượt của mình xong nhanh. Nếu khu hoá đã quá đông, quay về và hoá vào hôm sau là chuyện bình thường ở nhiều nhà.
Giữ hoà khí với hàng xóm
Ở phố, nhà sát nhà; khói nhà mình bay sang cửa sổ nhà bên, tàn rơi lên chiếc xe hàng xóm để trước cửa. Không ai muốn ngày lễ thành ngày cãi nhau. Một lời báo trước ngắn gọn, "chiều nay nhà em hoá vàng, anh chị đóng giúp cửa sổ một lát", thường đủ làm mọi chuyện nhẹ nhàng.
Chọn lúc ít gió và để ý hướng gió: đặt thùng sao cho khói bay ra phía đường, không vào nhà người khác. Tránh giờ hàng xóm phơi quần áo, giờ trẻ con trong ngõ đi học về. Không hoá khi trời oi, khói đọng thấp.
Trong ngõ có nhiều nhà cùng hoá vàng, có thể thống nhất giờ lần lượt hoặc dùng chung một chỗ hoá rộng. Ở nhiều khu phố, tổ dân phố đã bố trí điểm hoá chung có người trông vào các ngày lễ lớn; nếu có, đó là lựa chọn tốt.
Sau khi hoá, dọn sạch chỗ đặt thùng, quét tàn giấy bay ra xung quanh. Vỉa hè sạch sẽ sau ngày lễ là cách giữ lời đẹp với hàng xóm.
Chuẩn bị phòng khi có sự cố
Hoá vàng ở đô thị nên có sẵn vài thứ, như với bất kỳ việc dùng lửa nào:
- Một xô nước đầy hoặc bình chữa cháy mini đặt trong tầm tay khi hoá.
- Một tấm chăn chiên hoặc khăn ướt dày để dập lửa nhỏ bén ra ngoài thùng.
- Biết số điện thoại cứu hoả 114 và cách báo địa chỉ ngắn gọn; ở chung cư biết vị trí nút báo cháy, lối thoát hiểm.
- Người hoá vàng mặc quần áo vải cotton, không mặc đồ len xơ, đồ nilon dễ bắt lửa; buộc tóc dài.
- Không để trẻ em tự hoá, không để vật nuôi chạy quanh thùng.
- Khi lửa bén sang vật khác mà không dập được ngay, rời xa, báo cứu hoả, báo hàng xóm.
Những chuẩn bị này cũng dùng được cho việc thắp hương, đốt nến trên bàn thờ. An toàn cháy ở bàn thờ là chuyên đề riêng, ở đây chỉ nói phần hoá vàng.
Câu hỏi thường gặp
Toà nhà không có khu hoá vàng thì làm sao?
Không hoá trong căn hộ hay ban công. Có thể hỏi ban quản lý có kế hoạch bố trí không, mang về nhà người thân có sân để hoá, hoặc chuyển sang giữ lễ bằng hương, hoa, lời khấn. Nhiều gia đình ở chung cư đã bỏ hẳn vàng mã vì lý do này.
Đốt một ít vàng mã trong chậu ở ban công có sao không?
Không nên, dù chỉ một ít. Gió trên cao làm tàn bay ngược vào nhà hoặc rơi xuống tầng dưới, khói có thể kích hoạt báo cháy. Nội quy phần lớn chung cư cấm việc này và cư dân có thể bị nhắc nhở hoặc xử lý theo quy định của toà nhà.
Có thể đốt vàng mã bằng lò điện, lò mini không?
Một số sản phẩm quảng cáo là lò hoá vàng mini dùng trong nhà, nhưng việc đốt giấy trong không gian kín vẫn tạo khói và có nguy cơ cháy. Ở chung cư, nên hỏi ban quản lý trước khi dùng bất kỳ thiết bị đốt nào.
Nhà phố ở mặt đường lớn hoá vàng trên vỉa hè có được không?
Nhiều gia đình vẫn hoá trên vỉa hè trước nhà, nhưng cần không chiếm lối đi, không gây cản trở giao thông và an toàn cho người qua lại. Một số địa phương có quy định riêng về sử dụng vỉa hè; hỏi tổ dân phố nếu không chắc.
Tro hoá vàng ở chung cư xử lý thế nào?
Ở khu hoá của toà nhà, tro thường do nhân viên vệ sinh thu gom. Không mang tro lên căn hộ, không đổ vào thùng rác chung khi còn nóng. Ở nhà phố, dập nước, chờ nguội rồi gom vào túi bỏ cùng rác sinh hoạt.
Khi hoá vàng mà báo cháy toà nhà kêu thì làm gì?
Ngừng ngay việc đốt nếu lửa đang ở gần, dập lửa bằng nước, báo cho nhân viên trực toà nhà biết nguyên nhân. Không tự tắt chuông báo cháy. Nếu có khói lan rộng hoặc lửa bén sang vật khác, làm theo hướng dẫn thoát nạn của toà nhà.