Ngày khai trương, nhiều chủ cửa hàng, công ty làm lễ trình báo với thần linh nơi đặt cơ sở và kính lạy Thần Tài – Thổ Địa; bài khấn phổ biến nêu tên người đứng lễ, tên và địa chỉ cơ sở, ngày khai trương, lễ vật, rồi xin chứng giám và phù hộ cho công việc hanh thông.
Bài này đưa bản khấn theo khuôn thường gặp trong sách văn khấn cổ truyền (có nhiều dị bản), bản khấn nôm cho người tự làm lễ, và cách điều chỉnh cho văn phòng trong toà nhà, cửa hàng online có kho. Đồ cần sắm và trình tự lễ thuộc danh mục lễ cúng theo dịp; việc lập bàn thờ Thần Tài thuộc danh mục bàn thờ Thần Tài; mâm cúng là chuyên đề riêng.
Khai trương: lễ trình báo, không phải lễ cầu may
Trong nếp làm ăn của người Việt, lễ khai trương mang ý "báo" với thần linh nơi mình bắt đầu làm ăn: có một cơ sở mới mở ở đây, người làm chủ là ai, mong được yên ổn. Cách hiểu này gần với lễ nhập trạch của nhà ở. Nhiều người còn coi lễ khai trương là dịp để chủ và nhân viên cùng đứng trước bàn thờ, bắt đầu công việc một cách nghiêm trang.
Lời khấn trong các bản phổ biến có ý xin phù hộ cho việc làm ăn thuận lợi. Đó là mong ước tự nhiên của người mở cơ sở. Tuy vậy, kết quả kinh doanh phụ thuộc vào sản phẩm, dịch vụ, vị trí, vốn và cách làm; lễ khai trương là phần nếp, không thay được những điều đó.
Không phải cơ sở nào cũng làm lễ. Nhiều công ty không có bàn thờ, nhiều cửa hàng chỉ thắp một nén hương. Làm hay không làm là lựa chọn của chủ cơ sở.
Nếu làm, nên giữ lễ ở mức vừa sức. Những ngày đầu mở cửa hàng, tiền vốn và sức lực cần dồn cho hàng hoá, nhân sự, khách hàng; một lễ gọn gàng, thành kính là đủ để bắt đầu.
Chuẩn bị trước khi khấn
Những việc liên quan đến lời khấn; đồ sắm chi tiết xem ở danh mục lễ cúng theo dịp:
- Ghi sẵn: họ tên người đứng lễ (chủ cơ sở hoặc người đại diện), tên cửa hàng, công ty, địa chỉ đầy đủ theo tên hành chính hiện hành, ngày âm lịch, tên năm.
- Bàn thờ Thần Tài – Thổ Địa đã lập (nếu có); hoặc một bàn lễ đặt trang trọng gần lối vào hay giữa cửa hàng.
- Thống nhất ai đứng lễ, nhân viên đứng sau theo thứ tự nào.
- Kiểm tra nội quy toà nhà về hương, nến, hoá vàng nếu cửa hàng, văn phòng nằm trong trung tâm thương mại hay cao ốc.
- Chọn giờ làm lễ trước giờ mở cửa đón khách để không vội.
Số nén hương theo tập quán thường là ba nén mỗi bát. Nếu có hoá vàng sau lễ, chuẩn bị chỗ hoá an toàn trước; nhiều toà nhà không cho đốt, khi đó bỏ phần hoá vàng.
Nhiều nơi chọn giờ khai trương theo lịch, nhiều nơi chọn theo giờ thuận tiện cho khách mời. Đây là lựa chọn riêng; trang không bàn chuyện giờ tốt, ngày tốt.
Bài văn khấn khai trương (bản phổ biến)
Bản dưới đây gộp lời trình báo thần linh và kính lạy Thần Tài – Thổ Địa trong một bài, theo khuôn thường gặp. Có sách tách thành nhiều bài; câu chữ khác nhau tuỳ bản:
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
Con lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu thổ, chư vị Tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Thần Tài vị tiền cùng chư vị Tôn thần cai quản trong xứ này.
Tín chủ con là: (họ và tên người đứng lễ).
Đại diện cho: (tên cửa hàng, công ty). Địa chỉ: (địa chỉ cơ sở).
Hôm nay là ngày (…) tháng (…) năm (…) âm lịch, nhân ngày khai trương.
Tín chủ con thành tâm sửa biện hương hoa, lễ vật, kính dâng lên trước án, kính cáo chư vị Tôn thần được biết.
Cúi xin chư vị Tôn thần chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho cơ sở chúng con mọi việc hanh thông, người làm được bình an.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (ba lần)
Nhiều bản văn khấn khai trương còn kèm lời xin buôn bán thuận lợi, khách hàng đông đúc. Người đứng lễ có thể giữ theo sách hoặc rút gọn; lời khấn ngắn gọn, thành kính không kém trang trọng hơn lời khấn dài.
Bản khấn nôm cho người tự đứng lễ
Nhiều chủ cửa hàng trẻ tự làm lễ, không mời thầy cúng, và thấy bài văn cổ khó đọc. Khấn nôm giữ đủ ý trình báo là được. Một bản tham khảo:
"Con lạy các vị thần linh cai quản nơi này, con lạy ngài Thần Tài, ngài Thổ Địa.
Con là (họ tên), chủ (tên cửa hàng, công ty), ở địa chỉ (địa chỉ).
Hôm nay ngày (…) tháng (…) âm lịch, cửa hàng con khai trương. Con dâng hương hoa, lễ vật, xin trình báo với các vị.
Con xin các vị chứng giám, phù hộ cho cửa hàng mọi việc suôn sẻ, anh chị em làm việc ở đây được bình an. Con xin cảm tạ."
Có thể thêm một câu với gia tiên nếu cửa hàng có bàn thờ gia tiên hoặc chủ cơ sở muốn báo với ông bà. Nhiều người khấn nôm thêm điều mình hứa với chính mình: làm ăn ngay thẳng, giữ chữ tín. Câu đó không có trong sách nhưng đúng tinh thần một lễ khởi đầu.
Mở hàng đầu năm và khai trương: hai lễ khác nhau
Nhiều người nhầm lễ khai trương với lễ mở hàng đầu năm. Khai trương là lần đầu cơ sở mở cửa ở địa điểm này. Mở hàng đầu năm (miền Nam hay gọi là mở cửa đầu năm, miền Bắc có nơi gọi là khai hàng) là ngày cửa hàng đã hoạt động lâu mở cửa lại sau Tết.
Lời khấn hai lễ có cùng khung, chỉ khác câu nêu dịp: khai trương thì "nhân ngày khai trương", mở hàng đầu năm thì "nhân ngày mở cửa đầu năm (tên năm)", kèm lời tạ một năm cũ đã qua. Lễ mở hàng thường gọn hơn, chỉ thắp hương bàn thờ Thần Tài – Thổ Địa và gia tiên nếu có.
Ngày mở hàng đầu năm của nhiều cửa hàng chọn theo lịch, nhiều cửa hàng mở theo ngày nhân viên đi làm lại. Trang không bàn chuyện ngày tốt; điều quan trọng là cửa hàng sẵn sàng đón khách, nhân viên đủ người.
Nhân viên trong lễ khai trương: tôn trọng nếp riêng của từng người
Một cửa hàng, công ty có nhân viên từ nhiều vùng, nhiều nếp tín ngưỡng khác nhau. Có người quen thắp hương, có người theo nếp gia đình không thắp hương, không vái. Lễ khai trương là nếp của chủ cơ sở; nhân viên có mặt để chứng kiến và chia vui, không ai bị buộc phải vái hay thắp hương.
Trước lễ, người đứng lễ nên nhắn một câu nhẹ nhàng: ai quen thì cùng thắp hương, ai không quen thì đứng dự. Cách làm này giữ được sự trang nghiêm mà không làm ai khó xử. Sau lễ, buổi liên hoan nhỏ hay lời phát biểu của chủ cơ sở là phần gắn kết mọi người.
Với văn phòng công ty có đối tác, khách mời nước ngoài, lễ thường được làm riêng trước giờ khách đến, phần đón khách là lễ cắt băng hay tiệc nhẹ. Hai phần tách riêng giúp mỗi phần đều chỉn chu.
Khai trương ở những loại cơ sở khác nhau
Không phải cơ sở nào cũng có mặt bằng, bàn thờ, chỗ hoá vàng. Bảng gợi ý cách điều chỉnh:
| Loại cơ sở | Điều chỉnh | Lưu ý |
|---|---|---|
| Cửa hàng mặt phố | Bài phổ biến đầy đủ, khấn trước giờ đón khách | Bàn lễ không chắn lối vào; hoá vàng xa hàng hoá |
| Văn phòng trong cao ốc | Khấn nôm gọn, ít hương hoặc chỉ hoa quả | Hỏi ban quản lý; thường không cho đốt |
| Ki ốt trong chợ, trung tâm thương mại | Lễ nhỏ, khấn nôm | Theo nội quy ban quản lý chợ, trung tâm |
| Cửa hàng online có kho | Khấn tại kho, đọc địa chỉ kho | Kho hàng nhiều đồ dễ cháy; thắp hương xa hàng |
| Quán ăn | Khấn tại quầy hoặc gần cửa | Thắp hương xa bếp, tắt bếp trong lúc khấn |
| Xưởng sản xuất | Khấn ở văn phòng xưởng | Tuân thủ quy định phòng cháy của xưởng |
Với cơ sở có nhiều chi nhánh, mỗi chi nhánh khai trương có thể làm lễ riêng, đọc đúng địa chỉ chi nhánh đó.
Ở mọi loại cơ sở, điều không đổi là an toàn: hương nến đặt xa hàng hoá dễ cháy, có người trông đến khi tàn, không để bàn lễ cháy hương khi cửa hàng đóng cửa buổi tối.
Những thắc mắc về lời khấn khai trương
Chủ cơ sở vắng mặt thì ai khấn. Người đại diện, quản lý cửa hàng khấn thay, đọc tên mình và nói rõ đại diện cho ai.
Công ty nhiều người góp vốn. Một người đứng lễ, đọc tên công ty. Không cần đọc tên tất cả thành viên.
Khai trương lại sau khi sửa chữa. Khấn nêu rõ cơ sở mở cửa lại sau thời gian sửa sang. Khung bài giữ nguyên.
Khai trương đầu năm sau Tết. Nhiều cửa hàng mở hàng đầu năm có lễ riêng; lời khấn nêu "nhân ngày mở cửa đầu năm" thay cho "nhân ngày khai trương".
Có cần mời thầy cúng. Không bắt buộc. Nếu mời, hỏi rõ chi phí, nội dung lễ từ trước và tránh bị chào thêm nghi thức không cần.
Đọc tên thương hiệu nước ngoài. Cứ đọc theo cách đọc quen của cửa hàng. Lời khấn quan trọng ở ý trình báo, không ở cách phát âm từng chữ.
Khai trương nhiều cửa hàng một ngày. Làm lễ ở từng nơi, đọc đúng địa chỉ từng nơi. Nếu không kịp, người quản lý mỗi cửa hàng đứng lễ thay chủ.
Câu hỏi thường gặp
Văn khấn khai trương công ty khác gì cửa hàng?
Khung bài giống nhau. Khác ở phần nêu tên cơ sở và địa chỉ: đọc tên công ty, địa chỉ văn phòng hoặc trụ sở. Văn phòng trong cao ốc thường làm lễ gọn hơn vì nội quy về lửa.
Khai trương có bắt buộc lập bàn thờ Thần Tài không?
Không bắt buộc. Nhiều cửa hàng lập bàn thờ Thần Tài – Thổ Địa theo nếp buôn bán, nhiều công ty không lập. Lễ khai trương có thể làm trên một bàn lễ tạm. Việc lập bàn thờ có bài riêng trên trang.
Có cần đọc văn khấn to cho nhân viên nghe không?
Không cần. Người đứng lễ đọc vừa đủ nghe hoặc đọc thầm; nhân viên đứng sau vái theo. Một số nơi đọc to để mọi người cùng hiểu ý lễ; đây là lựa chọn của chủ cơ sở.
Khai trương online, không có mặt bằng thì sao?
Nhiều người bán online làm lễ nhỏ ở nhà hoặc ở kho hàng, khấn nôm và đọc địa chỉ nơi đặt kho. Có người không làm lễ. Không có quy định nào bắt buộc phải có lễ khai trương.
Sau lễ khai trương có cần hoá vàng không?
Tuỳ nếp. Nhiều cửa hàng mặt phố hoá một ít tiền vàng ngoài trời sau lễ; văn phòng trong cao ốc thường không được đốt. Nếu hoá, đặt thùng xa hàng hoá, bảng hiệu và có người trông đến khi tro nguội.