Khi nhận bàn thờ, tủ thờ tại nhà, hãy kiểm trước khi người giao hàng ra về: mở bọc ở chỗ đủ sáng, xem bề mặt sơn, các góc cạnh, mối ghép, ngăn kéo và cánh tủ, đo lại kích thước, rồi để thợ lắp và cân bằng tại chỗ. Mọi vết trầy, vết nứt phát hiện sau khi người giao đã đi sẽ rất khó chứng minh là do vận chuyển.
Bàn thờ thường được giao vào những ngày bận rộn, trước nhập trạch hay trước Tết, cả nhà vội vàng và ngại làm khó người giao. Bài này đưa ra trình tự nhận hàng gọn gàng, những lỗi hay gặp, cách xử lý khi có hư hỏng, và các việc cần làm trước khi bày đồ thờ lên.
Chuẩn bị trước ngày giao
Phần lớn sự cố khi giao bàn thờ xảy ra ở cầu thang và cửa, không phải ở xưởng. Chuẩn bị trước:
- Đo lại cửa, chiếu nghỉ cầu thang, thang máy và gửi cho bên giao; hỏi họ có tháo rời được bàn không nếu không lọt.
- Ở chung cư, đăng ký với ban quản lý dùng thang chở hàng, giờ được vận chuyển, bọc thang nếu toà nhà yêu cầu.
- Dọn sạch đường đi từ cửa tới phòng thờ, cất đồ dễ vỡ, che góc tường dễ bị va.
- Lau sạch, làm khô vị trí đặt bàn thờ; nếu sàn không phẳng, chuẩn bị miếng kê chân cứng.
- Chuẩn bị đèn sáng hoặc đèn pin, thước dây, điện thoại đã sạc để chụp ảnh, quay video khi mở bọc.
- Thống nhất trước với bên giao: giá đã gồm khiêng tầng và lắp đặt chưa, có mang dụng cụ lắp không.
Nếu nhà theo lệ chọn ngày đưa bàn thờ về, báo ngày đó cho xưởng từ khi đặt hàng để sắp lịch, tránh để tới sát ngày mới hỏi. Ngày giao cũng nên có ít nhất một người lớn ở nhà đủ thời gian kiểm hàng, không giao cho người giúp việc hay hàng xóm nhận hộ.
Mở bọc và quay video: bằng chứng đơn giản nhất
Bàn thờ thường được bọc bằng màng xốp, bìa góc và băng dính dày. Mở bọc ở chỗ đủ sáng, có người giao hàng đứng cùng, và quay video liên tục từ lúc còn bọc nguyên tới khi lộ toàn bộ mặt hàng. Video không cắt đoạn là bằng chứng rõ ràng nhất nếu sau đó phát hiện hư hỏng.
Dùng kéo cẩn thận, không rạch dao sâu vào lớp bọc vì dễ cứa vào mặt sơn bên dưới. Gỡ băng dính chậm ở chỗ băng dính dán trực tiếp lên gỗ; một số loại băng dính có thể kéo theo lớp sơn chưa cứng hẳn. Nếu thấy băng dính dán thẳng lên mặt sơn, chụp ảnh lại trước khi gỡ.
Sau khi mở, đừng vội để người giao hàng khiêng vào vị trí. Kiểm nhanh tại chỗ theo danh sách bên dưới, mất khoảng mười lăm phút. Những vết trầy nhỏ có thể xưởng sửa ngay tại nhà nếu thợ mang theo sơn dặm; những lỗi lớn cần ghi nhận ngay để xử lý theo thoả thuận.
Giữ lại các miếng bìa góc và màng xốp trong vài ngày đầu. Nếu cần trả hàng hoặc đưa về xưởng sửa, có sẵn vật liệu bọc đúng hình dạng giúp món hàng không bị trầy thêm trên đường đi. Sau khi mọi thứ ổn, xốp và bìa có thể bỏ theo đúng nơi thu gom của khu nhà.
Danh sách kiểm tại chỗ
Đi lần lượt từ ngoài vào trong, từ trên xuống dưới:
- Bề mặt sơn: soi đèn xiên dọc mặt bàn, mặt trước, hai hông; tìm vết trầy, vết lõm, chỗ sơn bong, vết bụi kẹt dưới lớp bóng.
- Góc và cạnh: bốn góc mặt bàn, cạnh chân, đầu diềm chạm là chỗ dễ va nhất khi khiêng.
- Chi tiết chạm: các chi tiết mảnh như râu rồng, đầu lá, cánh phượng có bị gãy, sứt không.
- Mối ghép: nhìn khe ghép mặt bàn, chỗ chân nối khung; khe mở rộng có thể do va đập hoặc gỗ co.
- Ngăn kéo và cánh tủ: mở đóng từng cái vài lần, kéo hết cỡ, nghe tiếng ray, xem cánh có khít.
- Kích thước: đo ba chiều, so với phiếu hoặc bản vẽ.
- Gỗ và màu: so màu với ảnh mẫu đã chụp, nhìn dưới ánh sáng tự nhiên nếu có thể.
- Phụ kiện: tay nắm, bản lề, chìa khoá, chân điều chỉnh, ốc vít lắp ráp đủ chưa.
Ghi những điểm chưa đạt lên phiếu giao hàng hoặc gửi tin nhắn cho xưởng ngay khi người giao còn ở đó, kèm ảnh. Đừng ký nhận "hàng nguyên vẹn" khi chưa kiểm xong.
Lắp ráp và cân bằng tại chỗ
Lắp theo đúng thứ tự của xưởng. Bàn thờ tháo rời thường có chốt gỗ, bulông âm hoặc khoá cam. Để thợ của xưởng lắp, gia đình quan sát để biết cách tháo nếu sau này chuyển nhà.
Kiểm thăng bằng bằng thước nước. Đặt thước nước lên mặt bàn theo cả hai chiều. Sàn lệch nhẹ thì chỉnh chân điều chỉnh hoặc kê miếng đệm cứng, không kê bằng giấy gấp hay bìa vì sẽ xẹp dần.
Lắc thử độ vững. Đặt tay lên góc mặt bàn và lắc nhẹ hai chiều. Bàn rung nhiều sau khi lắp thì kiểm lại các bulông, chốt; bàn cao chân mảnh có thể cần chống lật vào tường nếu nhà có trẻ nhỏ.
Chừa khe với tường. Không đẩy sát tường hoàn toàn; chừa khe nhỏ để thông thoáng, tránh ẩm từ tường và để dây đèn thờ đi phía sau.
Lót chân với sàn gỗ. Sàn gỗ kỹ thuật và sàn gỗ tự nhiên dễ bị chân bàn nặng làm lõm. Đặt miếng đế rộng bằng cao su cứng hoặc gỗ dưới mỗi chân để phân lực, và không kéo lê bàn trên sàn khi chỉnh vị trí; nhấc lên rồi đặt xuống.
Khiêng bàn thờ an toàn cho người và cho hàng
Bàn thờ gỗ cứng, tủ thờ lớn có thể rất nặng; tai nạn khi khiêng không hiếm, từ trẹo lưng tới đè tay, trượt chân trên cầu thang. Việc khiêng nên để đội giao hàng có kinh nghiệm làm, người nhà chỉ dẫn đường, mở cửa, giữ trẻ nhỏ và vật nuôi tránh xa lối đi.
Với cầu thang hẹp, đội giao thường tháo phần có thể tháo, bọc góc kỹ, khiêng nghiêng có kiểm soát, có người đi trước đỡ phía dưới. Không nên để một người nhà nhiệt tình nhảy vào đỡ giữa chừng khi chưa biết cách cầm, vì lực dồn đột ngột dễ làm cả đội mất thăng bằng.
Nếu phải kéo qua ban công bằng dây, đội vận chuyển cần có dây, ròng rọc, đai an toàn phù hợp, khu vực bên dưới phải được chắn không cho người đi qua. Đây là việc có rủi ro thật; nếu thấy đội giao không có dụng cụ phù hợp, nên dừng lại và thoả thuận lại cách giao, thay vì liều.
Khi phát hiện hư hỏng: xử lý thế nào cho êm
Vết trầy nhỏ ở chỗ khuất thường được xưởng dặm sơn tại chỗ hoặc hẹn quay lại sửa. Vết lõm, sứt chi tiết chạm, nứt mặt thì cần thoả thuận cụ thể: xưởng mang về sửa, thay tấm, hay giảm giá. Hãy giữ thái độ bình tĩnh, nêu sự việc kèm ảnh, video; phần lớn xưởng làm ăn lâu năm sẵn lòng sửa đồ của mình.
Nếu hư hỏng nặng đến mức không dùng được, như gãy chân, nứt toác mặt, sai kích thước không đặt vừa phòng, có thể từ chối nhận theo điều khoản đã thống nhất và ghi rõ lý do. Khi đó chưa thanh toán phần còn lại cho tới khi hai bên thống nhất cách xử lý.
Với hàng mua qua mạng gửi xe đường dài, hư hỏng có thể do bên vận chuyển. Quay video mở hàng ngay khi nhận, báo người bán trong thời hạn họ quy định, giữ lại bao bì cho tới khi xử lý xong.
Trước khi bày đồ thờ lên bàn mới
Bàn thờ đã đứng đúng chỗ, nhưng chưa nên bày đồ ngay. Nhiều gia đình làm những việc sau:
- Lau sạch bụi gỗ, bụi xốp bằng khăn mềm khô; với phần chạm sâu dùng chổi lông mềm.
- Mở cửa, bật quạt hút để phòng thông gió vài ngày nếu bàn còn mùi sơn.
- Đặt đế nỉ hoặc tấm lót dưới vị trí sẽ đặt bát hương, đỉnh đồng, đèn để không hằn mặt sơn.
- Đi dây đèn thờ gọn phía sau, kiểm ổ cắm, không để dây vắt qua mặt bàn hay sát nến.
- Chuẩn bị chỗ cất đồ lễ trong ngăn kéo hoặc tủ riêng.
- Hỏi người lớn trong họ về lễ chuyển đồ thờ hoặc lễ an vị bàn thờ mới theo nếp nhà, nếu gia đình có lệ đó.
Sau vài tuần đầu, kiểm lại thăng bằng và các mối ghép một lần nữa. Gỗ mới vào môi trường mới có thể co giãn nhẹ, chân bàn có thể lún vào sàn gỗ; chỉnh sớm thì dễ hơn khi đồ thờ đã bày đầy.
Giấy tờ nên giữ sau khi nhận
Giữ lại phiếu bán hàng hoặc hợp đồng, bản vẽ, ảnh gỗ mẫu và màu mẫu, biên nhận cọc và thanh toán, video mở hàng, tin nhắn thoả thuận bảo hành. Gom vào một thư mục trên điện thoại hoặc một túi giấy cất trong ngăn kéo tủ thờ.
Những thứ này cần cho việc bảo hành cong vênh, mối mọt trong mùa đầu, và cũng hữu ích nhiều năm sau khi muốn đặt thêm món cùng bộ, như hoành phi, câu đối, sập thờ, vì xưởng có thể tra lại đúng loại gỗ và mã màu đã dùng.
Nếu sau này chuyển nhà, ảnh chụp lúc thợ lắp ráp cũng giúp người khác tháo đúng cách, tránh phá chốt mộng. Bàn thờ là món đồ gia đình dùng lâu dài, đôi khi truyền sang đời sau; một ít giấy tờ kèm theo giúp người giữ sau hiểu món đồ đó được làm thế nào.
Một số gia đình còn ghi lại ngày lập bàn thờ, ngày an vị, tên xưởng làm vào một tờ giấy dán kín mặt sau tủ thờ. Đó là thói quen nhỏ mà con cháu sau này rất quý, nhất là khi bàn thờ theo gia đình qua nhiều lần chuyển nhà.
Câu hỏi thường gặp
Có nên ký nhận hàng trước rồi kiểm sau không?
Không nên. Ký nhận nghĩa là xác nhận hàng nguyên vẹn; nếu sau đó phát hiện trầy xước, rất khó chứng minh lỗi do vận chuyển. Hãy kiểm theo danh sách, ghi chú lỗi lên phiếu rồi mới ký.
Bàn thờ bị trầy nhẹ khi giao thì có nên đòi đổi không?
Vết trầy nhẹ thường sửa được bằng sơn dặm, đổi cả bàn là không cần thiết và mất thời gian. Đề nghị xưởng sửa tại chỗ hoặc hẹn ngày sửa, ghi lại cam kết bằng tin nhắn kèm ảnh vết trầy.
Tủ thờ không lọt cầu thang thì làm thế nào?
Hỏi xưởng có tháo rời được không; nhiều tủ tháo được phần chân, mặt, tầng trên. Nếu không, có thể dùng dây kéo qua ban công với đội có kinh nghiệm và dụng cụ an toàn. Tránh cố khiêng xoay nghiêng quá mức vì dễ gãy mộng và nguy hiểm cho người.
Mới lắp xong bàn thờ có được thắp hương ngay không?
Về thực tế, nên chờ mùi sơn bay bớt và bày đồ thờ ổn định. Về tập quán, nhiều gia đình có lễ an vị theo ngày chọn trước. Mỗi nhà một nếp, nên hỏi người lớn trong họ để làm cho phải.
Sau vài tuần bàn thờ bị cập kênh thì do đâu?
Thường do sàn gỗ lún dưới chân bàn, miếng kê bị xẹp hoặc gỗ co nhẹ. Kiểm bằng thước nước, chỉnh chân điều chỉnh hoặc thay miếng kê cứng. Nếu mối ghép lỏng, báo xưởng kiểm theo bảo hành.
Nhận hàng vào buổi tối có sao không?
Ánh đèn tối và đèn vàng che bớt vết trầy, vết lệch màu. Nếu buộc phải nhận buổi tối, dùng đèn pin chiếu xiên khi kiểm, quay video kỹ và hẹn xưởng xác nhận lại vào sáng hôm sau nếu phát hiện thêm lỗi.